"Anh ơi, thằng bạn em vừa cháy tài khoản vì all-in một con, giờ nó cứ rủ rê em all-in theo cho nó đỡ tủi thân, em có nên nghe không anh?". Anh không trả lời ngay, mà kể lại cho em nghe chuyện con cáo mất đuôi.
Câu Chuyện: Con Cáo Mất Đuôi
Một con cáo mải đi kiếm ăn, không may sa chân vào cái bẫy của thợ săn, giằng co mãi mới thoát ra được, nhưng cái đuôi dài mượt của nó đã bị kẹt đứt lìa, mất hẳn. Cáo trở về, xấu hổ vì cái đuôi cụt lủn của mình, sợ cả đàn cáo khác nhìn vào chê cười.
Để không phải chịu thiệt một mình, cáo nghĩ ra cách triệu tập cả đàn cáo lại, thao thao bất tuyệt thuyết phục rằng cái đuôi chỉ là thứ vướng víu, chẳng có ích lợi gì, chỉ tổ nặng nề khi chạy, khuyên cả đàn nên cắt đuôi đi cho gọn gàng, nhẹ nhõm như nó. Đàn cáo lắng nghe, có vài con bắt đầu dao động, tưởng thật, suýt làm theo lời khuyên đó, cho tới khi một con cáo già lên tiếng hỏi thẳng vì sao chính nó lại mất đuôi trước tiên.
"Ngươi khuyên cả đàn cắt đuôi, chẳng qua vì ngươi đã mất đuôi trước rồi, muốn ai cũng giống mình để đỡ tủi thân mà thôi."
Câu chuyện dừng lại ở đó, nhưng cái "muốn kéo người khác vào chung sai lầm của mình cho đỡ cô đơn" thì không phải ai cũng nhận ra, cho tới khi bị vạch trần lý do thật sự.
Vì Sao Câu Chuyện Này Lại Nói Về Việc Người Thua Lỗ Lại Hay Lôi Kéo Người Khác Làm Theo Sai Lầm Của Mình?
Đọc tới đây, chắc chiến hữu sẽ hỏi: chuyện con cáo mất đuôi thì liên quan gì tới chuyện rủ rê đầu tư? Nhưng anh nghĩ đây đúng là tâm lý rất phổ biến của những người vừa thua lỗ nặng.
Một người vừa cháy tài khoản vì all-in một mã, thay vì nhìn lại sai lầm quản lý vốn của chính mình, lại tìm cách thuyết phục người khác cùng làm y như vậy, giống hệt con cáo mất đuôi đi khuyên cả đàn cắt đuôi cho giống mình. Việc kéo thêm người cùng thua lỗ, dù vô tình hay cố ý, giúp người đó cảm thấy sai lầm của mình bớt cô đơn hơn, "ai cũng vậy chứ đâu riêng mình". Nhưng nếu chiến hữu nghe theo mà không tự hỏi lại vì sao người rủ rê lại đưa ra lời khuyên đó, rất dễ lặp lại đúng sai lầm mà người kia vừa phải trả giá, thay vì rút ra bài học cho riêng mình.
Bài Học Cho Nhà Đầu Tư
Con cáo già chỉ cần một câu hỏi thẳng đã vạch trần được lý do thật sự đằng sau lời khuyên. Với nhà đầu tư, tỉnh táo trước lời rủ rê có thể hiểu theo ba cách rất thực tế:
- Hỏi lại xem lời khuyên đến từ kinh nghiệm thành công hay từ chính thất bại của người đưa ra — trước khi quyết định làm theo.
- Không đưa ra quyết định đầu tư chỉ vì muốn đồng cảm với người khác — cảm xúc chia sẻ thất bại không nên trở thành lý do lặp lại thất bại đó.
- Giữ vững quy tắc quản lý vốn của riêng mình — dù người khác có thuyết phục thế nào về một cách làm nghe có vẻ hợp lý.
Chiến hữu thử nhìn lại lời khuyên đầu tư gần nhất mình nghe theo xem, đó là kinh nghiệm thật sự, hay chỉ là lời của một con cáo đang muốn có bạn đồng hành trong sai lầm?
Con cáo mất đuôi muốn cả đàn cùng cắt đuôi cho đỡ tủi thân, nhưng đuôi mất rồi thì chẳng ai lấy lại được. Lời khuyên đầu tư từ người vừa thua lỗ cũng vậy, cần nhìn kỹ trước khi làm theo.
— Phương, founder CoPhieu.Top
