"Người này dự đoán chuẩn lắm, theo dõi sát là được" — tôi từng nghĩ vậy.
Nghe thì hợp lý. Chính vì hợp lý quá nên tôi giữ nó khá lâu trước khi chịu nhìn lại.
Trải nghiệm của tôi
Vấn đề không phải cách nghĩ đó hoàn toàn sai. Vấn đề là nó dừng quá sớm, chưa chạm tới phần quyết định kết quả về lâu dài.
Câu nói đó hợp lý theo cách bộ não con người ghi nhớ — chúng ta nhớ rất rõ những lần dự đoán đúng gây ấn tượng mạnh, và dễ quên những lần dự đoán sai không ai để ý nhiều.
Một lần, vì tò mò, tôi quyết định lùi lại xem toàn bộ các bài chia sẻ dự đoán của người này trong hai năm, đếm cẩn thận số lần đúng và số lần sai. Kết quả khiến tôi bất ngờ: tỷ lệ đúng không cao hơn việc đoán ngẫu nhiên nhiều — nhưng những lần đúng lại là những lần họ chia sẻ rộng rãi và nhấn mạnh, còn những lần sai thường bị lướt qua nhanh hoặc không nhắc lại.
Tôi không mất một khoản lớn trong một đêm vì cách nghĩ đó. Tôi mất dần qua từng quyết định nhỏ, từng lần bỏ lỡ góc nhìn khác, đến khi nhìn lại mới thấy cả cục.
Cái giá tôi trả không phải lúc nào cũng là một khoản lỗ to. Có những lần cái giá là thời gian và vài quyết định lẽ ra tốt hơn nếu nhìn ra sớm hơn.
Bài học tôi rút ra
Tôi nhận ra: thiên kiến trí nhớ khiến đánh giá sai độ chính xác của người dự đoán thị trường.
Từ đó, với bất kỳ ai tôi theo dõi để tham khảo góc nhìn thị trường, tôi tự nhắc mình: ấn tượng "người này dự đoán chuẩn" không phải dữ liệu đáng tin, trừ khi tôi tự đếm và kiểm chứng được tỷ lệ thật.
Thiên kiến trí nhớ khiến đánh giá sai độ chính xác của người dự đoán thị trường. Anh chị có đang tin vào độ chính xác của một người chia sẻ phân tích thị trường chỉ vì ấn tượng, hay đã từng tự kiểm chứng tỷ lệ đúng sai thật của họ?
— Phương Lê, Nhà sáng lập CoPhieu.Top
