"Anh ơi, em vừa ăn một lệnh đậm quá, giờ em muốn dồn hết cả gốc lẫn lời vào ván tiếp theo để nhân đôi luôn, được không anh?". Anh không trả lời ngay, mà kể lại cho em nghe chuyện ông lão đánh cá và con cá vàng.
Câu Chuyện: Ông Lão Đánh Cá Và Con Cá Vàng
Một ông lão nghèo sống bằng nghề đánh cá, một hôm bắt được con cá vàng biết nói, cá van xin thả ra và hứa sẽ đền ơn bất cứ điều gì ông lão muốn. Ông lão hiền lành thả cá đi, không đòi hỏi gì. Về nhà kể lại, bà vợ mắng ông ngu, bắt phải ra biển xin cá cho một cái máng lợn mới. Cá vàng đồng ý ngay.
Nhưng bà vợ chưa dừng lại. Có máng mới rồi lại đòi nhà mới, có nhà rồi lại đòi làm phu nhân quý tộc, làm phu nhân rồi lại đòi làm nữ hoàng, làm nữ hoàng rồi lại đòi làm Nữ Hoàng Biển Cả để sai khiến chính con cá vàng. Mỗi lần ông lão ra biển xin, biển lại nổi sóng dữ dội hơn lần trước. Đến lần cuối cùng, cá vàng lặng lẽ bơi đi không nói một lời, ông lão quay về thì nhà cửa, của cải đã biến mất hết, chỉ còn lại cái máng lợn cũ nát ban đầu.
"Mỗi lần được cho thêm, lòng tham lại lớn thêm một bậc, cho tới khi biển cả không còn muốn cho nữa, thì thứ nhận lại chỉ là con số không."
Câu chuyện dừng lại ở đó, nhưng cái "được rồi lại muốn thêm mãi không dừng" thì không phải ai cũng nhận ra là mình đang lặp lại, cho tới khi mất sạch quay về máng lợn cũ.
Vì Sao Câu Chuyện Này Lại Nói Về Việc Thắng Lớn Một Lần Lại Muốn Ăn Cả Ván Tiếp Theo?
Đọc tới đây, chắc chiến hữu sẽ hỏi: chuyện ông lão với cá vàng thì liên quan gì tới chuyện thắng lệnh coin, cổ phiếu? Nhưng anh nghĩ đây đúng là cái vòng lặp tâm lý rất nhiều người thắng đậm một lần đều rơi vào.
Thắng một lệnh lớn, tài khoản x2 x3, cảm giác tự tin dâng lên rất nhanh, y hệt bà vợ thấy máng mới rồi lại muốn nhà mới. Chiến hữu bắt đầu dồn cả gốc lẫn lời vào ván tiếp theo, tăng đòn bẩy, bỏ qua quản lý vốn, vì nghĩ "mình đang có phong độ, sao không ăn tiếp cho đã". Nhưng thị trường không phải con cá vàng luôn chiều lòng người, mỗi lần đòi thêm là một lần rủi ro nhân lên, và chỉ cần một ván thua đủ lớn, tất cả những gì kiếm được từ trước có thể bốc hơi sạch, quay về đúng vạch xuất phát như cái máng lợn cũ.
Bài Học Cho Nhà Đầu Tư
Ông lão không sai khi xin cái máng mới, ông chỉ sai khi cứ để lòng tham dẫn dắt hết lần này đến lần khác không biết điểm dừng. Với nhà đầu tư, biết điểm dừng có thể hiểu theo ba cách rất thực tế:
- Chốt một phần lợi nhuận sau mỗi ván thắng lớn — không dồn toàn bộ gốc lẫn lời vào ván tiếp theo, để dù thua cũng không mất trắng thành quả.
- Giữ nguyên quy tắc quản lý vốn dù đang thắng — cảm giác tự tin sau một lệnh thắng lớn không phải lý do để bỏ qua kỷ luật đặt ra từ đầu.
- Tự hỏi "mình đang giao dịch hay đang đòi thêm" — trước mỗi lần tăng khối lượng lệnh chỉ vì vừa thắng đậm.
Chiến hữu thử nhớ lại xem, sau lần thắng lớn gần nhất, mình đã chốt lại thành quả, hay đang đòi biển cả cho thêm một điều ước nữa?
Biển cả cho được bao nhiêu lần thì cũng có lúc thôi không cho nữa. Tài khoản đầu tư cũng vậy, thắng lớn một lần không có nghĩa là được phép đòi ăn cả ván tiếp theo.
— Phương, founder CoPhieu.Top
