Có chiến hữu nhắn cho anh: "Anh ơi, em nghe đứa bạn phím con này, thấy nó cũng nghe ai đó phím lại, mua theo mà giờ lỗ nặng luôn anh". Anh không trả lời ngay, mà kể lại cho em nghe chuyện những người mù dẫn đường cho nhau trong Kinh Pháp Cú.
Câu Chuyện: Người Mù Dẫn Đường Cho Người Mù
Có một nhóm người mù cùng nhau đi trên một con đường lạ, người sau nắm vai người trước, nối thành một hàng dài. Người đi đầu không nhìn thấy đường, nhưng vì cả nhóm tin tưởng, cứ mặc định người đầu biết rõ đường đi nên lặng lẽ bước theo. Đến một đoạn đường có hố sâu, người đi đầu không hay biết, bước hụt chân ngã xuống. Vì tất cả đều nắm chặt lấy nhau, cả đoàn người lần lượt ngã theo, không ai kịp dừng lại.
Người dân gần đó chạy ra giúp đỡ, kéo từng người lên khỏi hố, không khỏi lắc đầu trước cảnh cả một hàng người cùng ngã chỉ vì tin theo người đi trước mà không ai tự dò đường.
"Người mù dẫn đường cho người mù, cả hai đều rơi xuống hố. Tin vào người khác không sai, nhưng tin mà không tự mình kiểm chứng, thì cái giá phải trả là ngã chung, chứ không phải ngã riêng một mình."
Câu chuyện dừng lại ở đó, nhưng cái vòng nắm tay tin nhau mù quáng thì vẫn lặp lại, chỉ đổi tên gọi từ đời này sang đời khác.
Vì Sao Câu Chuyện Này Lại Nói Về Việc Cứ Nghe "Phím Hàng" Là Mất Tiền?
Đọc tới đây chắc chiến hữu đã thấy hơi rùng mình. Một lời phím hàng truyền từ người này sang người kia, ai cũng tin vì thấy người trước có vẻ chắc chắn, nhưng không ai thực sự biết rõ nguồn gốc lời khuyên đó xuất phát từ đâu, có phân tích thật hay chỉ là một tin đồn được lặp lại nhiều lần cho có vẻ đáng tin.
Cả một chuỗi người mua theo nhau, giống hệt hàng người mù nối vai nhau đi, chỉ cần người đầu tiên trong chuỗi đó sai — có thể do ý đồ xả hàng, có thể do phân tích cẩu thả — thì cả chuỗi phía sau đều lãnh đủ hậu quả, không ai kịp dừng lại để tự dò đường trước khi bước.
Bài Học Cho Nhà Đầu Tư
Người dân cứu đoàn người mù không trách họ tin nhau, mà tiếc vì không ai chịu tự dò đường trước. Với nhà đầu tư, "tự dò đường" có thể áp dụng theo ba cách cụ thể:
- Luôn tự kiểm tra lại thông tin trước khi hành động theo bất kỳ lời khuyên nào — báo cáo tài chính, tin tức chính thống, biểu đồ giá, chứ không chỉ dựa vào một câu "nghe nói".
- Đặt câu hỏi vì sao người phím hàng lại biết điều đó — họ có lợi ích gì khi chia sẻ thông tin này, và thông tin đó có thật sự kiểm chứng được hay không.
- Không đầu tư số tiền lớn chỉ dựa trên một lời phím duy nhất — dù người phím có vẻ tự tin đến đâu, một quyết định lớn cần nhiều hơn một nguồn thông tin để dựa vào.
Chiến hữu thử nhớ lại xem, lệnh mua theo phím hàng gần nhất của mình, mình có tự dò lại đường, hay chỉ nắm vai người đi trước rồi bước theo?
Đường đi tối tăm không đáng sợ bằng việc nhắm mắt tin theo người cũng không thấy đường. Tự mình mở mắt ra nhìn, dù chậm hơn, vẫn còn hơn ngã chung cả đoàn.
— Phương, founder CoPhieu.Top
