Có chiến hữu nhắn cho anh đúng một câu: "Anh ơi, em đầu tư mấy năm rồi mà nhìn lại chẳng biết mình đang đi theo hướng nào, thấy gì hay là nhảy vào, chẳng có kế hoạch gì hết.". Anh không trả lời ngay, mà kể lại cho em nghe một câu chuyện cũ, chuyện của một người xây nhà không có bản vẽ.
Câu Chuyện: Người Xây Nhà Không Bản Vẽ
Ngày xưa, có một người đàn ông muốn dựng nhà thật nhanh để kịp trước mùa mưa. Thấy đất mình tốt, ông mua gạch, thuê thợ, cho dựng cột ngay trong tuần đó, không vẽ bản thiết kế vì nghĩ "vẽ vời mất thời gian, làm liền cho lẹ." Cột dựng xong hết, tới lúc cần đặt kèo mái, thợ cả mới phát hiện khoảng cách giữa các cột không đều, có cột còn lệch hẳn ra phía đường nhà bên. Muốn lợp mái cho ngay ngắn, buộc phải đập vài cột dựng lại từ đầu.
Người đàn ông đứng ngẩn ra nhìn đống gạch vừa đập dở, tiếc công tiếc của, hỏi thợ cả sao lúc dựng cột không nói trước cho ông biết. Thợ cả chậm rãi trả lời.
"Tôi có hỏi ông bản vẽ đâu, ông bảo cứ dựng trước rồi tính sau. Cột dựng không theo bản vẽ thì dựng ở đâu cũng chỉ là dựng liều, đập đi làm lại là chuyện sớm muộn thôi."
Người đàn ông im lặng. Câu chuyện dừng lại ở đó, nhưng cái "dựng cột trước, tính sau" thì không phải ai cũng nhận ra mình đang lặp lại, cho tới khi phải đập bỏ chính thứ mình vừa dựng.
Vì Sao Câu Chuyện Này Lại Nói Về Việc Đầu Tư Không Kế Hoạch?
Đọc tới đây, chắc chiến hữu sẽ hỏi: chuyện xây nhà thì liên quan gì đến chuyện mở app đặt lệnh? Nhưng anh nghĩ đây lại là bài học trúng nhất cho người vào thị trường bằng cảm hứng nhất thời.
Mỗi lệnh mua không có mục tiêu chốt lời, không có điểm cắt lỗ, không biết tỷ trọng bao nhiêu phần trăm tài khoản — giống hệt việc dựng cột mà không có bản vẽ. Danh mục cứ "dựng" thêm mã này mã kia theo cảm hứng, mua vì thấy hàng xóm mua, thấy hội nhóm bàn tán, tới khi thị trường đảo chiều mới nhận ra tài khoản không có "kèo mái" nào để chống đỡ, phải đập bỏ — tức cắt lỗ hàng loạt — rồi làm lại từ đầu.
Nhà không có bản vẽ thì đẹp cỡ nào cũng chỉ là nhà xây liều, chờ ngày phải đập.
Bài Học Cho Nhà Đầu Tư
Thợ cả không trách người đàn ông vì thiếu tiền hay thiếu gạch, ông chỉ tiếc vì thiếu một tờ giấy vẽ trước khi bắt tay vào làm. Với nhà đầu tư, "vẽ bản thiết kế" trước khi xuống tiền có thể hiểu theo ba cách rất thực tế:
- Xác định điểm vào và điểm ra trước khi mua — biết trước giá nào chốt lời, giá nào cắt lỗ, thay vì để cảm xúc quyết định ngay lúc bảng giá nhảy.
- Giới hạn tỷ trọng cho từng mã trước khi giải ngân — như đo khoảng cách cột trước khi dựng, tránh việc một mã lệch làm sập cả danh mục.
- Viết ra lý do mua trước khi đặt lệnh — nếu không giải thích được bằng vài dòng vì sao mua, thì đó chính là dựng cột không bản vẽ.
Chiến hữu thử nhìn lại danh mục mình xem, có mã nào đang là cột dựng liều, chưa từng có bản vẽ nào cả không?
Nhà xây xong mà không có bản vẽ, đẹp mấy cũng chỉ chờ ngày đập. Tài khoản đầu tư cũng vậy, lệnh nào không có kế hoạch, sớm muộn cũng phải trả giá bằng chính công sức dựng lên nó.
— Phương, founder CoPhieu.Top
