"Quyết định đó chắc phải sai rồi, vì kết quả tệ vậy mà" — tôi từng nghĩ vậy.
Nghe thì hợp lý. Chính vì hợp lý quá nên tôi giữ nó khá lâu trước khi chịu nhìn lại.
Trải nghiệm của tôi
Vấn đề không phải cách nghĩ đó hoàn toàn sai. Vấn đề là nó dừng quá sớm, chưa chạm tới phần quyết định kết quả về lâu dài.
Cách đánh giá đó nghe hợp lý theo trực giác — nếu quyết định đúng thì kết quả phải tốt, và ngược lại, đó là một logic đơn giản, dễ áp dụng.
Nhưng có một lần tôi ra một quyết định với đầy đủ phân tích, cân nhắc rủi ro hợp lý, dựa trên toàn bộ thông tin có sẵn tại thời điểm đó — và kết quả vẫn tệ, vì một yếu tố bất ngờ không ai lường trước xảy ra sau đó. Trong khi đó, có một lần khác tôi ra quyết định khá vội vàng, thiếu phân tích, nhưng kết quả lại tốt nhờ may mắn.
Tôi không mất một khoản lớn trong một đêm vì cách nghĩ đó. Tôi mất dần qua từng quyết định nhỏ, từng lần bỏ lỡ góc nhìn khác, đến khi nhìn lại mới thấy cả cục.
Cái giá tôi trả không phải lúc nào cũng là một khoản lỗ to. Có những lần cái giá là thời gian và vài quyết định lẽ ra tốt hơn nếu nhìn ra sớm hơn.
Bài học tôi rút ra
Tôi nhận ra: đánh giá một quyết định đầu tư chỉ qua kết quả cuối cùng dễ dẫn đến học sai bài học.
Từ đó tôi đánh giá một quyết định qua chất lượng của quy trình dẫn đến nó tại thời điểm ra quyết định — thông tin có sẵn lúc đó, mức độ hợp lý của phân tích, mức rủi ro được cân nhắc — tách biệt hoàn toàn với việc đánh giá kết quả nó mang lại sau này.
Đánh giá một quyết định đầu tư chỉ qua kết quả cuối cùng dễ dẫn đến học sai bài học. Anh chị đang đánh giá chất lượng một quyết định đầu tư qua kết quả nó mang lại, hay qua cách làm lúc quyết định dẫn đến nó tại thời điểm ra quyết định?
— Phương Lê, Nhà sáng lập CoPhieu.Top
