"Thị trường bây giờ khác nhiều so với hồi anh mới bắt đầu không?" — tôi từng nghĩ vậy.
Cách nghĩ đó dễ hiểu. Nhiều người cũng nghĩ vậy trước khi tự mình trải qua đủ lâu.
Trải nghiệm của tôi
Nhìn lại, tôi thấy mình đã hỏi đúng câu dễ, nhưng bỏ lỡ câu quan trọng hơn nằm ngay bên dưới.
Nhưng khi nhìn vào bản chất — cách đám đông phản ứng khi giá tăng, cách đám đông hoảng loạn khi giá giảm — tôi nhận ra sau nhiều năm, nó gần như không đổi. Tin tốt dồn dập ở gần đỉnh, tin xấu dồn dập ở gần đáy, cùng một mô thức lặp lại, chỉ đổi tên tài sản và đổi thế hệ người tham gia.
Điều thay đổi thật sự, tôi nhận ra, không phải thị trường — mà là chính tôi. Tôi đọc cùng những tín hiệu đó khác đi so với 10 năm trước, vì tôi không còn để cảm xúc của mình hòa vào cảm xúc của đám đông như ngày đầu.
Tôi đã trả giá bằng thời gian và vài quyết định lẽ ra tốt hơn nếu nhìn ra sớm hơn. Không phải lúc nào cũng mất tiền — nhưng cộng lại thì thấy rõ.
Bài học tôi rút ra
Tôi nhận ra: mô thức tâm lý đám đông trên thị trường không đổi qua nhiều năm, chỉ người tham gia thay đổi.
Từ đó tôi không còn giữ cách nghĩ cũ như một chân lý. Tôi giữ nó như một chỗ bắt đầu — cần xem lại mỗi khi tình hình thay đổi.
Mô thức tâm lý đám đông trên thị trường không đổi qua nhiều năm, chỉ người tham gia tha... Anh chị đang cố tìm điều gì mới trong thị trường lần này, hay đang tìm hiểu cảm xúc của chính mình đang phản ứng ra sao?
— Phương Lê, Nhà sáng lập CoPhieu.Top
